| |
| Ισαάκ Νεύτων |
|
|
|
| Η Τέχνη των Σοφών - Μεγάλοι Μύστες |
| Συντάχθηκε απο τον/την Johnny |
|
Πρόλογος Βιογραφικά Στοιχεία Ι ![]() - Ο Νεύτων και η Βρετανική Οικονομία Βιογραφικά Στοιχεία ΙΙ Ένα Μνημείο για το Νεύτωνα Ο Νεύτων και οι Φυσικές Επιστήμες - Η επίσκεψη του Edmond Halley και η Principia Mathematica - Η προσφορά του Νεύτωνα στην Επιστήμη Ο Νεύτων και η Αλχημεία - Προσεγγίζοντας την Ουσία - Μέθοδοι και Κώδικες Ο Νεύτων και η Θεολογία - Ο Ναός του Σολομώντα και η Αποκάλυψη - Αρχαίοι Ναοί και Ηλιακό Σύστημα - Αναφορά στο Stonehenge The Newton Project Στοιχεία Χαρακτήρα του Νεύτωνα - Επίλογος
«Αν η μηλιά ήταν 10 φορές ψηλότερη, το μήλο θα μου έσπαγε το κεφάλι και, αν ήταν ψηλή ως το φεγγάρι, θα χωνόταν το μήλο ως το κέντρο της γης. Γιατί δεν πέφτει το φεγγάρι?» Πρόλογος Ως φοιτητής, ο Νεύτων πέρασε σχετικά απαρατήρητος μέχρι να πάρει το πτυχίο του το 1665. Θεωρείται ότι μελετούσε μόνος του σ’ένα δωμάτιο με την προσωπική του βιβλιοθήκη να ανέρχεται στα 1.600-1.800 βιβλία (αν και ο ίδιος αρεσκόταν στη μελέτη χειρόγραφων σημειώσεων από συγχρόνους του), αναζητώντας τη γνώση που θα προσέγγιζε περισσότερο τους νόμους που διέπουν το σύμπαν. Αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας είναι η διατύπωση του νόμου της βαρύτητας ένα χρόνο αργότερα, το τρίτομο έργο: Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής και της Φιλοσοφίας (Philosophiae naturalis principia mathematica ή αλλιώς Principia Naturalis) που δημοσιεύτηκε το 1687 καθιστώντας τον ευραίως γνωστό, η ανακάλυψη του κατοπτρικού τηλεσκοπίου που φέρει και το όνομά του, η ανάλυση του φωτός στα επτά χρώματα της ίριδας κ.α. Αυτές οι ανακαλύψεις του, όμως, δεν ήταν παρά το μισό του έργο καθώς από τα 10.000.000 περίπου λέξεις που αποτελούν το έργο του, μόνο οι 5.000.000 είναι προϊόν της ενασχόλησής του με τις θετικές επιστήμες. Το άλλο μισό ήταν σχετικά δυσκολότερο να αναγνωριστεί ως έρευνα, όχι μονο γιατί δε συμβάδιζε με τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις, αλλά και επειδή το θρησκευτικό κατεστημένο ήταν ιδιαίτερα αυστηρό ως προς τις απόψεις που ακούγονταν. Έτσι λοιπόν, εκτός από τα κατορθώματά του στις φυσικές επιστήμες, εξαιρετικής σημασίας είναι και τα κείμενά του περί θεολογίας τα οποία ανέρχονται σε περίπου 4.000.000 λέξεις καθώς και τα χειρόγραφα περί αλχημείας – περίπου 1.000.000 λέξεις. Βιογραφικά στοιχεία
Όταν έφτασε σε ηλικία 17 ετών, η μητέρα του τον κάλεσε πίσω στο σπίτι προκειμένου να τη βοηθά στις γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες, κάτι που φυσικά ο Νεύτων δεν είδε με καλό μάτι. Παρακολουθώντας την πορεία του Νεύτωνα, ο θείος του και ο διευθυντής του σχολείου προσπάθησαν να πείσουν τη μητέρα του να τον ξαναστείλει πίσω στο σχολείο, κάτι που δέχτηκε όταν ο διευθυντής συμφώνησε να ρίξει το ύψος των διδάκτρων. Σε λίγο καιρό ο Νεύτωνας στάλθηκε στο πανεπιστήμιο του Cambridge, στο Trinity College ώστε να κάνει ανώτερες σπουδές. Ήταν ανάμεσα στους φτωχότερους φοιτητές του Trinity, γεγονός που τον ανάγκαζε να κάνει κάθε είδους εργασία (είτε προς τους πλουσιότερους συμφοιτητές του, είτε προς τους καθηγητές του) προκειμένου να εξασφαλίσει τα προς το ζειν. Παράλληλα όμως ήρθε σε επαφή με πολλά φιλοσοφικά κείμενα της εποχής, ανάμεσα σ’αυτά και του Ντεκάρτ, όπου τότε ειδικά οι ιδέες και η φήμη του ήταν στο ζενίθ τους. Μελετώντας τέτοια κείμενα, σύντομα ο Νεύτωνας βρήκε το νέο του πάθος – τη μηχανική. Κερδίζοντας μια υποτροφία που θα εξασφάλιζε την παραμονή του στο πανεπιστήμιο για τα επόμενα 4 χρόνια, ο Νεύτων αφιερώθηκε στη μελέτη των μαθηματικών αλλά και της φυσικής φιλοσοφίας, με τη βοήθεια των οποίων επρόκειτο να μεγαλουργήσει αργότερα. Το καλοκαίρι του 1665 είχαν ήδη εμφανιστεί τα πρώτα σημάδια της καταστροφικής εκείνης πανούκλας που έμελλε να παρασύρει στο θάνατο χιλιάδες ανθρώπους. Η πανούκλα σύντομα χτύπησε και το πανεπιστήμιο του Cambridge όπου το ανάγκασε να κλείσει τις θύρες του τον Οκτώβριο του ίδιου έτους για δύο χρόνια (μέχρι την άνοιξη του 1667). Ήταν μόλις 25 χρονών όταν αντίκρυζε την πανούκλα να σπέρνει το θάνατο, τις διάφορες πολιτικές αναταραχές να δυσχεραίνουν την κατάσταση, το χάος που επικρατούσε στην κοινωνία και γενικά εικόνες που συνειρμικά παραπέμπουν σε μια πορεία «προς την αποκάλυψη». Ωστόσο, αυτά τα δύο χρόνια ήταν πολύ παραγωγικά για το Νεύτωνα, όπου γύρισε στο χωριό του, το Woolsthorpe. Η αρχή της έρευνάς του έγινε με τη μελέτη των μαθηματικών, μελέτη που μια μέρα θα τον καθιστούσε έναν από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς στην Ευρώπη. Υπολογίζοντας γεωμετρικούς τόπους σχεδόν κάθε αλγεβρικού σχήματος και μελετώντας τις υπερβολές με λογάριθμους και άλλες μεθόδους υπολογισμού, κατάφερε σε ηλικία μόλις 24 ετών να ολοκληρώσει ένα έργο που σήμερα είναι γνωστό σε μας ως calculus (αφήνοντας «απλά» άφωνους καθηγητές και μαθητές). Σειρά είχε ο τομέας της μηχανικής, όπου ο Νεύτωνας προσπάθησε να εξηγήσει τί συγκρατούσε τα περιστρεφόμενα σώματα γύρω από τον άξονα περιστροφής τους και δεν τα άφηνε να ξεφύγουν (κάτι που σήμερα αποδίδουμε στη κεντρομόλο δύναμη, χάρη στον ίδιο). Φυσικά, οι έρευνες και οι ιδέες του επηρεάστηκαν σε αρκετό επίπεδο από τον Γαλλιλέο, τον Ντε Καρτ, τον Κέπλερ και άλλους σημαντικούς επιστήμονες που είχαν μεγαλουργήσει πριν απ’αυτόν. Αυτό που τον απασχολούσε όμως ήταν το πως θα καταφέρει να ενοποιήσει όλα αυτά που διάβαζε και σκεφτόταν σε ένα ενιαίο μοντέλο υπό το οποίο θα μπορούσε κανείς να προσεγγίσει το σύμπαν και τη λειτουργεία του. Τα αποτελέσματα των ερευνών του ήταν για άλλη μια φορά εντυπωσιακά. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με την οπτική, πειραματιζόμενος με πρίσματα και αναλύοντας τη φύση του φωτός. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα έργα που ο Νεύτων έφερε σε πέρας τον καιρό της Πανούκλας, δεν ήταν απλά τα έργα δύο χρόνων, αλλά προβληματισμοί που είχε ο Νεύτων από πολύ πιό πριν και που βρήκε ευκαιρία να εξωτερικεύσει μέσα σε αυτά τα δύο χρόνια. Επιστρέφοντας στο Cambridge, δύο χρόνια αργότερα, ο Νεύτων είχε την τιμή να εκλεχθεί «“υπότροφος” του κολλεγίου της Αγίας και Αδιαίρετης Τριάδος» (Trinity College), γεγονός που όχι μόνο τον κατέστησε μέρος του επιστημονικού κατεστημένου της εποχής, αλλά και του επέτρεψε να συνεχίσει τις έρευνες που είχε αρχίσει. Από τότε και για 28 χρόνια ο Νεύτων έμεινε στο πανεπιστήμιο. Ίσως βέβαια όλα αυτά τα χρόνια να περίμενε και περαιτέρω καταξίωση στο χώρο του πανεπιστημίου, κάτι που δεν έγινε καθώς ο ίδιος ήταν ιδιαίτερα απομονωμένος από τον υπόλοιπο κόσμο, αφιερωμένος αποκλειστικά στο έργο του. Το 1668, με την εφεύρεση του κατοπτρικού τηλεσκοπίου καθώς και με τις ανακαλύψεις στον τομέα της οπτικής, μπήκε για τα καλά στους κύκλους της επιστημονικής κοινότητας, με αποτέλεσμα τον Οκτώβριο του 1669 να ανακυρηχθεί επίτιμος καθηγητής μαθηματικών. Είχε δεχτεί την υποστήριξη των Barrow και John Collins, οι οποίοι τον ενθάρρυναν να επικεντρωθεί ξανά στα μαθηματικά (καθώς ασχολούταν κυρίως με την οπτική εκείνη την εποχή), πράγμα που έκανε. Ο Collins μάλιστα προσπάθησε (άδικα) να τον ενσωματώσει ακόμη περισσότερο στην επιστημονική κοινότητα, αλλά ο Νεύτων όχι μόνο προτιμούσε την ανωνυμία του αλλά και απομακρύνθηκε από τον Collins. Η εφεύρεση του κατοπτρικού τηλεσκοπίου, κάτι για το οποίο ο Νεύτων ήταν ιδιαίτερα περήφανος, σύντομα έφτασε στα αυτιά της Βασιλικής Εταιρίας*, η οποία και ενδιαφέρθηκε να δει αυτή την εφεύρεση. Τότε, ο ίδιος τους έστειλε το τηλεσκόπιο μαζί με ένα γράμμα με τις θεωρίες του πάνω στη φύση των χρωμάτων. Ήταν η πρώτη φορά που ο Νεύτωνας εξέδιδε μελέτες του προς την επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, ο Robert Hooke, ένα από τα σημαντικότερα μέλη της Βασιλικής Εταιρίας που θεωρούσε ότι η οπτική είναι δικό του πεδίο ερευνών, αμφισβήτησε πολλά από τα λεγόμενα του Νεύτωνα. Αυτή η αντιζηλεία μέσω της κριτικής του έργου αυτού είχε μεγάλη συνέχεια καθώς ο Νεύτων συχνά επεδείκνυε αλαζονική συμπεριφορά ενώ ο Hooke τον κατηγορούσε για λογοκλοπές. Κριτική για το ίδιο έργο δέχτηκε επίσης και από μια ομάδα Ιησουιτών οι οποίοι ισχυρίζονταν πως μπόρεσαν να αναπαράγουν το πείραμα με τα πρίσματα και πως είχαν καταλήξει πως τα συμπεράσματά του ήταν λανθασμένα. Αυτές οι κριτικές έκαναν τον Νεύτωνα να ξεσπάσει με θυμό και να πείσει τον εαυτό του πως ήταν θύμα μιας μεγάλης συνωμοσίας – συνεπώς εγκατέλειψε τις μελέτες του γύρω από την οπτική και αρνήθηκε να συνεργαστεί σε οποιαδήποτε μελέτη της από άλλους. Απο ‘δω και πέρα ο Νεύτων θα ασχολούταν με τον κλάδο της χημείας και πιό συγκεκριμένα με τον κλάδο της Αλχημείας, ξοδεύοντας μερόνυχτα ολόκληρα στο εργαστήριο του υπογείου του και κάνοντας υπολογισμούς και πειράματα (Eκτενέστερη αναφορά σ’αυτή την πτυχή της ζωής του γίνεται παρακάτω). Το 1686 ο Νεύτων παρουσίασε ένα από τα μεγαλύτερα έργα του, το Philosophiae Naturalis Principia Mathematica στο Έπειτα από την έκδοση της principia, ο Νεύτωνας κατά κάποιο τρόπο βαρέθηκε το Cambridge. Το 1689, εκλέχτηκε μέλος στο συμβούλιο του Πανεπιστημίου, κι έτσι μεταφέρθηκε στο Λονδίνο. Εκεί έκατσε ένα χρόνο, μη δείχνοντας να επιδιώκει επανεκλογή, αλλά περνώντας ευχάριστα τον καιρό του στο Λονδίνο. Ο Νεύτων και η Βρετανική Οικονομία Ο Νεύτων φέρεται να συνεργάστηκε με τους συγχρόνους του Robert Boyle και John Locke για το σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Οι Boyle, Locke και Newton φαίνονται να ήταν οι αναμορφωτές της αγγλικής οικονομίας, με τον τελευταίο να λύνει πολύπλοκα μαθηματικά προβλήματα οικονομικών μοντέλων, χάρη στη μαθηματική του ιδιοφυία. Αποτελούσαν πρόσωπα-κλειδιά στην υπηρεσία του Βασιλικού στέμματος και οι συμφωνίες τους με την Τράπεζα της Αγγλίας έθεσαν τα θεμέλια για τη δημιουργία της μετέπειτα παγκόσμιας επιρροής της Αγγλίας σε οικονομικό επίπεδο. Θα πρέπει δε εδώ να τονιστεί πως οι τρεις τους ήταν μέλη του «αόρατου κολλεγίου», προδρόμου της Βασιλικής Ακαδημίας. Αυτή είναι σχετικά σημαντική πληροφορία για το Νεύτωνα, αν σκεφτεί κανεις πως το αόρατο κολλέγιο αποτελούσε μια «ένωση» θεωριών και αντιλήψεων (κυρίως Ροδοσταυρικού και Ναϊτικού προσανατολισμού) από μια μεγάλη ομάδα αλχημιστών, φιλοσόφων, πολιτικών, καλλιτεχνών, επιστημόνων, ιατρών και άλλων σημαντικών προσώπων, με σαφείς μυστικιστικές επιρροές και διασυνδέσεις. Αυτός φαίνεται να είναι και ο λόγος που προσδίδεται στο Νεύτωνα, μεταξύ άλλων, ο τίτλος του Τέκτονα. Άλλωστε, ένα σημαντικό μέρος των θεολογικών ερευνών του Νεύτωνα αφορούν την Καμπάλα και διάφορες αναλύσεις για το Σμαράγδινο Πίνακα (Emerald Tamblet) του Ερμή του Τρισμέγιστου και τις υπερφυσικές/αλχημιστικές ιδιότητές του, στοιχεία τα οποία διαφυλάσσονταν σε μυστικιστικούς κύκλους. Το 1872, Ο 5ος Κόμης του Portsmouth παρέδωσε ολόκληρη τη βιβλιοθήκη με τα χειρόγραφα του Νεύτωνα, μετά από 150 χρόνια από το θάνατο του τελευταίου, στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Το Πανεπιστήμιο τότε όρισε επιτροπή καταλογογράφησης του έργου του, η οποία ολοκλήρωσε το έργο της το 1888 με την παράδοση σχετικού πορίσματος στον κόμη. Ο ίδιος, λαμβάνοντας υπόψην το πόρισμα, δώρισε στο Πανεπιστήμιο όλα εκείνα τα χειρόγραφα που είχαν χαρακτηριστεί ως επιστημονικά, ενώ κράτησε όλα τα υπόλοιπα. Η οικογένεια Portsmouth κράτησε τα υπόλοιπα χειρόγραφα μέχρι το 1936, όπου και τα έδωσε στο γνωστό οίκο δημοπρασιών του Λονδίνου, Sotheby’s, προκειμένου να δημοπρατηθούν. Πώς όμως τόσο ευαίσθητα δεδομένα, αποκρυφιστικού χαρακτήρα, δόθηκαν τόσο «ελαφρά τη καρδία» σε δημοπρασία? Η απάντηση μάλλον είναι ότι λίγοι στον κόσμο θα μπορούσαν να κατανοήσουν πραγματικά τις κωδικοποιημένες πληροφορίες και αναπαραστάσεις των χειρογράφων του Νεύτωνα. Άλλωστε, τα αλχημικά κείμενα και τα χειρόγραφα δόθηκαν στη δημοσιότητα, αλλά οι κώδικές τους παραμένουν, σύμφωνα με φήμες, στα χέρια της Τεκτονικής Στοάς. Οι ίδιες φήμες μάλιστα θέλουν τον αγοραστή της πλειοψηφίας των αλχημικών χειρογράφων που δημοπρατήθηκαν, John Meynard Keynes, να είναι επίσης μέλος της Τεκτονικής Στοάς της Αγγλίας. (Μικρός που είναι ο κόσμος...) Κατά τις ίδιες πηγές, ο αγοραστής της πλειοψηφίας των θεολογικών κειμένων και μέρους των αλχημικών σημειώσεων του Νεύτωνα, A. S. Yahuda, είναι επίσης μέλος της ίδιας Στοάς. Αρκετό ενδιαφέρον έχουν οι δηλώσεις του Keynes, για το Νεύτωνα, με βάση τα χειρόγραφα του δεύτερου: Πάντως, ο Keynes, θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο το «θησαυρό» που ανακάλυψε στα έργα του Νεύτωνα. «Το φοβερό μαθηματικό μυαλό του Νεύτωνα είχε ετοιμάσει όλα τα μοντέλα και τους υπολογισμούς για τις διαδικασίες κοπής, διάθεσης, ελέγχου, αποθεματοποίησης, ανταλλαξιμότητας, δανεισμού και τοκοφόρου εκμετάλλευσης της Αγγλικής χρυσής λίρας, για λογαριασμό μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας. Δεν είχε παρά να τα ντύσει όλα αυτά, για να μην είναι ορατά παρά μόνο από ελάχιστους, με μια «Γενική θεωρία της απασχόλησης του τόκου και του χρήματος» και να στήσει το αντιανθρώπινο οικονομικό Δυτικό Σύστημα Οικονομικής Διαχείρησης.» (Νέα Παγκόσμια Τάξη, η αθέατη όψη – Η οικονομία της Παγκόσμιας Νέας Τάξης, σελ. 296) Βιογραφικά Στοιχεία ΙΙ Το 1709, ο Νεύτων άρχισε να δουλεύει τη Δεύτερη έκδοση του principia, ενώ εξέδωσε και το δεύτερο μέρος της έρευνάς του πάνω στην Οπτική. Παρ’ολ’αυτά, από τότε που μεταφέρθηκε στο Λονδίνο, δεν έκανε σχεδόν τίποτα άλλο εκτός από το αναμάσημα των ερευνών και των θεωριών που είχε αναπτύξει στο Cambridge. Καθώς η υγεία του άρχισε να χειροτερεύει, άρχισε να διανέμει τα πλούτη του στα μέλη της οικογενείας του. Έπειτα από μια σειρά εξασθενητικών παθήσεων, ο Ισαάκ Νεύτων πέθανε στις 31 Μαρτίου 1727. Έπειτα από το θάνατο του Νεύτωνα, ακολουθήθηκε μια στρατηγική παραπλάνησης για την πραγματική του ταυτότητα από δύο άνδρες οι οποίοι ήταν κοντά του μέχρι το τέλος. Ο ένας ήταν ο John Conduitt, σύμβουλος του Νεύτωνα στο Βασιλικό Νομισματοκοπείο και σύζυγος της ανηψιάς του, ενώ ο δεύτερος ήταν ο William Stukeley, αρχαιολόγος και πρώτος βιογράφος του Νεύτωνα (1752). Ο Conduitt ήταν επίσης αυτός που διέδωσε τα έργα του, χρηματοδότησε το πανάκριβο μνημείο του (στο Westminster Abbey) και προπαγάνδιζε υπέρ του για το υπόλοιπο της ζωής του. Όσον αφορά την παραπλάνηση, αυτή στόχευε στο να γίνουν γνωστά μόνο τα έργα που θα εξήραν την προσωπικότητα του Νεύτωνα, χωρίς όμως τα στοιχεία που θα τον καθιστούσαν «αιρετικό». Ώς αποτέλεσμα αυτής της στρατηγικής, ο Νεύτων έγινε πασίγνωστος μέχρι και στις μέρες μας στον τομέα της φυσικής, ενώ οι δραστηριότητές του στον τομέα της θεολογίας και της αλχημείας, έμειναν κρυφές. Όπως αναφέρει και ο καθηγητής Gale Christianson (Indiana State University), «ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία όσον αφορά τα αλχημικά έγγραφα, είναι ότι όταν ο Νεύτωνας πέθανε, αυτός που έκανε την απογραφή, έγραψε στη συσκευασία «δεν είναι κατάλληλα για εκτύπωση» γιατί θα κατέστρεφαν την εικόνα του Νεύτωνα ως φιλόσοφο/φυσικό». Ένα Μνημείο για το Νεύτωνα Σε ελεύθερη μετάφραση της Αγγλικής εκδοχής (από τον G.L. Smyth, The Monuments and Genii of St. Paul’s Cathedral, and of Westminster Abbey (1826), ii, 703-4): Ο Νεύτων και οι φυσικές επιστήμες Πέρα από το νόμο της βαρύτητας πάντως, ο Νεύτωνας μελέτησε και πάνω στη βάση της ανάλυσης, στις θεμελιώδεις αρχές της δυναμικής (που συνδέουν την κίνηση ενός σώματος με τις δυνάμεις που ασκούνται σε αυτό), στο περίφημο μαθηματικό διώνυμο (που φέρει το όνομά του), στο διαφορικό λογισμό (όπου φαίνεται ότι τον ανακάλυψε παράλληλα με το φιλόσοφο και μαθηματικό Λάιμπνιτς – και εκεί οφείλεται και η διαμάχη που δημιουργήθηκε μεταξύ τους), στο φως του ήλιου (όπου συμπέρανε ότι είναι ένα σύνολο διαφορετικών μονοχρωματικών ακτινοβολιών) και σε άλλα φαινόμενα... Η επίσκεψη του Edmond Halley και η Principia Mathematica Οι δύο μήνες πέρασαν αλλά ο Sir Christopher δεν είχε τη λύση στα χέρια του, γεγονός που οδήγησε τον Halley στο να πάρει μια μεγάλη απόφαση και να επισκεφτεί το Trinity College στο οποίο βρισκόταν ο Νεύτων εκείνη την εποχή. Προς μεγάλη ανακούφιση του Halley (που ήταν σχετικά αγχωμένος καθώς δεν είχαν ανταλλάξει ποτέ ούτε μια επιστολή, ενώ είχαν συναντηθεί μόνο μια φορά πριν), ο Νεύτων τον υποδέχτηκε θερμά. Συζήτησαν για διάφορα πράγματα μέχρι που ο Halley του εξέθεσε το πρόβλημά του, καταλήγοντας στην ερώτηση «...θα μπορούσε να περιγραφτεί μαθηματικά υποθέτοντας πως η ελκτική δύναμη μεταξύ αυτών και του ήλιου είναι αντίστροφη του τετραγώνου της απόστασής τους από τον ίδιο?». Πέρασαν άλλοι τρεις μήνες χωρίς ο Halley να μάθει κάποιο νέο, ενώ την ίδια στιγμή ο Νεύτωνας εργαζόταν πάνω στην ελλιπτική τροχειά των πλανητών, χρησιμοποιώντας όμως μια διαφορετική από την καθιερωμένη μαθηματική μέθοδο. Το αποτέλεσμα ήταν ένα χειρόγραγο 9 σελίδων με τον τίτλο «De Motu Corporum in Gyrum», ή αλλιώς «περί της κίνησης των περιστρεφόμενων σωμάτων», του οποίου αντίγραφο στάλθηκε στον Halley στο Λονδίνο (ήταν Νοέμβριος του 1684). Οταν ο τελευταίος το έπιασε στα χέρια του, εντυπωσιάστηκε τόσο που αναχώρησε για δεύτερη φορά προς το κολλέγιο, προκειμένου να πάρει την άδεια του Νεύτωνα για να εκθέσει την εργασία του στη Βασιλική Εταιρία και να την εκθέσει στο κοινό ώστε να τη δουν οι επιστήμονες. Αφού έστειλε μερικές επιστολές προς τη Βασιλική κοινότητα για κάποια ανακάλυψη που είχε κάνει με το Νεύτωνα και σύντομα θα την εξέθετε, έπρεπε τώρα να πείσει το Νεύτωνα να δημοσιεύσει την εργασία του όσο πιό γρήγορα μπορούσε. Ο Νεύτων όμως είχε κάτι άλλο στο μυαλό του. Στρέφοντας την προσοχή του και τη δημιουργική του ενέργεια πάνω σ’αυτό το θέμα, δε θεώρησε την εργασία αυτή ως αυτοτελή και θέλησε να κάνει περαιτέρω έρευνες για να δει τί άλλο μπορεί να κρύβεται πίσω απ’αυτή. Μετά από συστηματική δουλειά περίπου 18 μηνών, τον Απρίλιο του 1986 ο Νεύτων εμφανίστηκε με μια από τις σημαντικότερες μελέτες που έχουν γίνει ποτέ στον τομέα των επιστημών. Εξέθεσε το πρώτο μέρος της μεγάλης του έρευνας που τιτλοφόρησε ως «Philosophiae Naturalis Principia Mathematica» (Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας), η περιβόητη principia όπως έχει επικρατήσει να λέγεται σήμερα. «Να, ο άνθρωπος που έγραψε ένα βιβλίο το οποίο δεν καταλαβαίνει ούτε ο ίδιος, ούτε κανείς άλλος!» παρατηρούσε ένας μαθητής συναντώντας το Νεύτωνα στο δρόμο, λίγο καιρό αργότερα, καθώς η principia ήταν (και ίσως να παραμένει ακόμα) μια από τις πιό δυσνόητες μελέτες που έχουν γίνει ποτέ (μαζί με τη Θεωρία της Σχετικότητας του Αινστάιν). Παρ’ολ’αυτά, ήταν μια μελέτη που ένωσε τη φυσική με την αστρονομία, υπό το μανδύα των γνωστών σε μας ως «θεμελιωδών αρχών της δυναμικής» (laws of motion).
Η Προσφορά του Νεύτωνα στην Επιστήμη Κατοπτρικό ή Νευτώνειο Τηλεσκόπειο: Πρόκειται για ένα τηλεσκόπιο ανακλαστικού τύπου που πήρε το όνομα του δημιουργού του και χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα για την παρατήρηση των άστρων. Διαθέτει κάτοπτρο το οποίο είναι Θεωρία ανάλυσης του φωτός: Ο ντεκάρτ έλεγε πως το φως γίνεται αισθητό από μια ακτίνες φωτός που «χτυπάνε» Οι φιλόσοφοι όλων των εποχών πίστευαν πως το λευκό φως ήταν αγνό χρώμα και πως τα υπόλοιπα χρώματα οφείλονταν σε τροποποιήσεις του (δημιουργούνταν μετατρέποντας το λευκό φως).Χρησιμοποιώντας πρίσματα και άλλες μεθόδους πειραματισμών, ο Νεύτων ανέλυσε το λευκό φως στα επτά χρώματα της ίριδας, τα γνωστά χρώματα του ουράνιου τόξου που όχι μόνο μπορούσαν να διαχωριστούν μεταξύ τους, αλλά και να επανασυνδυαστούν στη δημιουργία του λευκού φωτός. Τους πειραματισμούς γύρω από το φως τις έκανε στην πολύ νεαρή ηλικία των 24 ετών (το 1666), αλλά τα αποτελέσματα των πειραματισμών περί του φωτός και των χρωμάτων (“opticks”) δεν τα εξέδωσε πριν το 1704. Calculus: Όταν ο Νεύτων ξεκίνησε να ασχολείται με το πρόβλημα των θεμελιωδών αρχών της δυναμικής, αργά η γρήγορα ανακάλυψε πως τα μαθηματικά εκείνης της εποχής δεν επαρκούσαν γι’αυτό το τολμηρό εγχείρημα. Ιδιότητες όπως αυτές της κατεύθυνσης και της ταχύτητας των πλανητών δεν μπορούσαν να περιγραφούν αποτελεσματικά λόγω Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι η calculus δεν συμπεριλαμβάνεται στην principia, γιατί παρ’όλο που στη δεύτερη περιλαμβάνονται στοιχεία της πρώτης (σε μια αμιγώς διαφορετική μορφή), μέχρι την έκδοση της principia ο Νεύτων δεν είχε εκδόσει ακόμη τίποτα για τη νέα μαθηματική προσέγγιση. Παρ’ολ’αυτά, η θεωρία της μαθηματικής ανάλυσης συνδύαζε πολλές παρεμφερείς μεθόδους σε συνδυασμό με ένα μεγάλο ποσοστό κλασσικής γεωμετρίας, χωρίς ωστόσο να κάνει την παραμικρή προσπάθεια να γίνει πιό κατανοητός. Ο ίδιος εξηγούσε την πρόθεσή του να μη θέλει να εκλαϊκεύσει τα έργα του λέγοντας ότι «θέλω να αποφύγω κάποια ενδεχόμενη άδικη καταδίωξή μου από μικρούς ημιμαθείς στα μαθηματικά». Οι τρεις Νόμοι του Νεύτωνα: Όσο δύσκολη κι αν είναι στην κατανόηση η principia, ξεκαθαρίζει εξ’ αρχής τρεις Νόμους που διέπουν τη φύση και τη λειτουργία του μακρόκοσμου: -Ο Θεμελιώδης Νόμος της Μηχανικής: Η επιτάχυνση που αποκτά ένα σώμα με την επίδραση μιας σταθερής δύναμης είναι αντιστρόφως ανάλογη της μάζας του σώματος. (ΣF = m a) -Νόμος Δράσης – Αντίδρασης: Για κάθε δράση, υπάρχει μια ίση και αντίθετη αντίδραση. Σε αυτούς τους Νόμους, ο Νεύτων προσέθεσε ένα πλήθος προσεκτικών παρατηρήσεων και το σύνολο αυτής της εργασίας (η σημερινή Νευτώνεια φυσική) ήταν αυτό που κατά τον ίδιο αποτελούσε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύμπαν. Νόμος της Παγκόσμιας Έλξης: Η διατύπωση αυτού του Νόμου δεν ήταν παρά η έκφραση των συμπερασμάτων του Νεύτωνα και του Halley ως προς την κίνηση των πλανητών και τη βαρύτητα. Σύμφωνα με τον ορισμό της Παγκόσμιας Έλξης, κάθε σώμα που βρίσκεται σε δεδομένη απόσταση από ένα άλλο σωμάτιο, οπουδήποτε στο σύμπαν, έλκει το δεύτερο αλλά και έλκεται απ’αυτό με δύναμη που είναι ανάλογη του γινομένου των δύο μαζών και αντιστρόφως ανάλογη με το τετράγωνο της μεταξύ τους απόστασης. Χημεία: Μέσα από ποικίλλες εξαντλητικές έρευνες γύρω από την αλχημεία, ο Νεύτων κατάφερε να εξελίξει τη μετέπειτα επιστήμη της χημείας. «Αν όντως κοίταξα πιό μπροστά από την εποχή μου, αυτό συνέβη επειδή στεκόμουν σε πλάτες γιγάντων» είχε πει ο Νεύτωνας, σχολιάζοντας τις επιστημονικές του ανακαλύψεις. Κι όμως, πολλοί επιστήμονες θα συμφωνούσαν πως ο Νεύτων ήταν ένας γίγαντας από μόνος του, καθώς οι μελέτες και οι μεθόδοι του αποτέλεσαν μια τομή για τις επιστήμες εκείνης της εποχής αλλά και ένα στήριγμα στις επιστήμες της σημερινής εποχής. Ο Νεύτων και η Αλχημεία Οι λόγοι για τους οποίους η αλχημεία ήταν μια απαγορευμένη πρακτική, ιδίως την εποχή του Νεύτωνα, είναι λίγο-πολύ γνωστοί. Οι κατέχοντες τα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού, δηλαδή οι μονάρχες, είχαν κάθε λόγο να απαγορεύουν τον πολλαπλασιασμό του ώστε να εξασφαλίσουν την ευημερία και την κυριαρχία τους, ενώ οι ίδιοι είχαν στην υπηρεσία τους αλχημιστές οι οποίοι φρόντιζαν για την αύξηση των ίδιων αποθεμάτων, για τη μεγιστοποίηση της ήδη υπάρχουσας περιουσίας τους. Ο Robert Boyle, ο John Locke, ο Leibniz και άλλοι, το γνώριζαν καλά αυτό, μιας και ήταν από τους μεγαλύτερους αλχημιστές στην Ευρώπη εκείνη την εποχή, μαζί με το Νεύτωνα. Προσεγγίζοντας την Ουσία Το Μεγάλο Έργο (Magnum Opus) είναι ουσιαστικά ένας συμβολισμός. Η «Απόλυτη Υλοποίηση» δηλαδή, αφορά τη μεταστοιχείωση σε ένα πιό συμβολικό/φιλοσοφικό επίπεδο. Προσεγγίζοντας την ουσία λοιπόν, η μεταστοιχείωση του οποιουδήποτε μετάλλου σε Χρυσό, δεν υπονοεί παρά τη μετατροπή της περιορισμένης Συνειδητότητας σε ένα υψηλότερο («λεπτότερο») επίπεδο αντιληπτικότητας. Όπως διαπιστώνει και ο Ελιφάς Λεβί, ένας ακόμη μεγάλος Μύστης και Αλχημιστής, στο βιβλίο του Υπερβατική Μαγεία, «Το Μεγάλο Έργο είναι, πάνω απ’όλα, η αυτοδημιουργία του ανθρώπου, δηλαδή η πλήρης και άνευ όρων κατάκτηση των δυνατοτήτων του και του μέλλοντός του». Αυτός είναι ο στόχος. Μιλώντας για αλχημεία όμως, θα μπορούσε να πει κανείς πως ολόκληρη η υπόστασή της ενορχιστρώνεται από πλήθος γρίφων, συμβολισμών και κρυπτογραφημένων μηνυμάτων. Είναι μια μορφή ποίησης μέσα από κώδικες και μυστικά ονόματα που συνέπαιρνε όλους τους αλχημιστές, όπως και το Νεύτωνα. Ο ίδιος χρειάστηκε να μελετήσει για αρκετό καιρό πολλά χειρόγραφα παλαιότερων αλχημιστών και μερικά τα συνδύασε μεταξύ τους ώστε να κατανοήσει καλύτερα το περιεχόμενό τους. Εξ’αιτίας αυτού του γεγονότος εκφράστηκε αργότερα η άποψη ότι ο Νεύτωνας αντέγραφε τις σημειώσεις των προγόνων του. Κάτι εξίσου ενδιαφέρον είναι η πεποίθηση του Νεύτωνα ότι η ελληνική μυθολογία έκρυβε μέσα της αλχημικές συνταγές και μέσω αυτών το μονοπάτι για τη φιλοσοφική λίθο. Φυσικά δεν ήταν ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που θεώρησε κάτι τέτοιο, αφού επηρεάστηκε και ο ίδιος από τις αντιλήψεις των προγενέστερων αλχημιστών, όπως του George Starkey (μια από τις κύριες πηγές του Νεύτωνα) και του Michael Maier (συγγραφέας του 17ου αιώνα με μεγάλη ενασχόληση πάνω στην ελληνική μυθολογία). Μια από τις κύριες πεποιθήσεις του Νεύτωνα ήταν μια αντίληψη που ήκμασε κατά τη διάρκεια της αναγέννησης και ονομαζόταν «prisca sapientia», ή αλλιώς πρωταρχική Σοφία. Μια Μυστική Σοφία που επέζησε στο πέρασμα των αιώνων, ταξιδεύοντας μέσα από αρχετυπικές μορφές όπως αυτή του Πυθαγόρα κ.α. Αυτή η Μυστική Σοφία είναι σίγουρο ότι περιείχε το κλειδί για την κατανόηση των Νόμων που διέπουν το σύμπαν και τη φύση που μας περιβάλλει. Ο Νεύτωνας θεωρούσε τον εαυτό του εκλεκτό. Ενώ δεν επαιρόταν δημόσια ως ένας από τους λίγους, το καταλαβαίνουμε από την αρέσκειά του να κατασκευάζει αλχημικά ψευδώνυμα για τον εαυτό του, όπως για παράδειγμα το Jehovah Sanctus Unus, δηλαδή Ιαχωβάς ο Άγιος (the Holy). Ωστόσο, μιλώντας για τα επιτεύγματά του, συνήθιζε να λέει πως θεωρούσε τον εαυτό του ως ένα αγοράκι σε μια αμμουδιά, που σήκωσε ένα όμορφο κοχύλι αλλά υπήρχαν και τόσα άλλα εκεί που περίμεναν να ανακαλυφτούν... Μέσα από τα χειρόγραφα και τις σημειώσεις του Νεύτωνα, είναι εμφανής η πρόοδος που σημείωνε κατά τη διάρκεια των αλχημικών πειραμάτων του – σημειώσεις του στυλ «Σήμερα ανακάλυψα την παροδικότητα του Ερμή». Από τις ίδιες σημειώσεις φαίνονται επίσης και οι γνώσεις και η σημειολογία του Νεύτωνα. Μέθοδοι και κώδικες Παρακάτω δίνεται ένας πίνακας με ορισμένα από τα σύμβολα που χρησιμοποιούσε ο Νεύτων, μαζί με τα αντίστοιχα στοιχεία που συμβόλιζαν. Άλλο ένα στοιχείο που δυσκολεύει τους ερευνητές είναι η «φαινομενική» ανυπαρξία ενός σκοπού. Ο Νεύτων σημείωνε μόνο τα συμπεράσματα που έβγαζε από τα πειράματα που έκανε, χωρίς να αναφέρει και το σκοπό για τον οποίο έγιναν. Ωστόσο, το μεγαλείο της έρευνάς του όσον αφορά την αλχημεία, τον κατέστησε έναν από τους μεγαλύτερους Αλχημιστές στην Ευρώπη. Ερευνητές του έργου του, όπως η B.J.T. Dobbs, πιστεύουν πως η θεωρία του Νεύτωνα περί βαρυτικής έλξης, προήλθε από τις αλχημικές του έρευνες. Η συγκεκριμένη ερευνήτρια μάλιστα, του τμήματος Ιστορίας του Northwestern University, κατέληξε το 1991 στο συμπέρασμα ότι και οι αλχημικές δραστηριότητες του Νεύτωνα ήταν με τη σειρά τους μια έκφραση της θρησκευτικότητας του ίδιου. Ο Νεύτων και η Θεολογία Μερικά από τα πιό ενδιαφέροντα γραπτά του Νεύτωνα είναι αυτά για την «Αποκάλυψη του Ιωάννη», για την «Πόρνη της Βαβυλώνας» αλλά και μια ανάλυση της Βίβλου. Αυτή η - καλά μεταφρασμένη κατά τη βικτωριανή εποχή – ανάλυση, ήταν κάτι σαν έργο ζωής για το Νεύτωνα, ο οποίος άλλωστε θεωρούσε πως η αποκωδικοποίησή της θα οδηγούσε στην κατανόηση του Θεού και των σχεδίων του. Το μήνυμα που περνούσε ήταν ότι ο χριστιανισμός είχε παρεκτραπεί από τον «σωστό δρόμο», χάνοντας τις βάσεις του, τον 4ο μ.Χ. αιώνα, κατά τον οποίο η πρώτη Σύνοδος της Νίκαιας πέρασε πολλές δογματικές αντιλήψεις περί της φύσης του Χριστού. Ουσιαστικά, έχουμε να κάνουμε με μια έντονη διαμαρτυρία για την πρώιμη εκκλησιαστική ιστορία. Ωστόσο, παρ’όλη την «ανορθόδοξη» προσέγγιση του Νεύτωνα που περιελάμβανε τη μη-αποδοχή της τριαδικής φύσης του Θεού και της συνόδου της Νίκαιας, ο ίδιος επέδειξε ένα βαθύ θρησκευτικό αίσθημα, σεβάστηκε τη Βίβλο και αποδέχτηκε τη θεώρησή της για τη δημιουργία του κόσμου. Στα τελευταία έργα του εξέθεσε την ισχυρή πεποίθηση του θεόσταλτου ρόλου του Θεού στη φύση. Ίσως μάλιστα αυτή η πεποίθηση να τον οδηγούσε συχνά και σε παράξενες ερμηνείες, όπως η ερμηνεία των βίαιων συμβολισμών της Βίβλου ως λόγο του Θεού. Ο Νεύτωνας διέθετε περισσότερα ανθρωπιστικά παρά επιστημονικά βιβλία, τα οποία μελέτησε βαθιά σε όλη του τη ζωή. Το αδημοσίευτο έργο του «κλασσικά σχόλια» (classical scholia – επεξηγηματικές σημειώσεις για μια μελλοντική επανέκδοση του principia mathematica) καταδεικνύει τις γνώσεις του περί της προ-Σωκρατικής φιλοσοφίας, αν και διάβαζε για τους πατέρες της εκκλησίας ακόμα πιό βαθειά. Ο Νεύτων επιχείρησε να εναρμονίσει τις διδαχές της ελληνικής μυθολογίας με αυτές της Βίβλου, θεωρώντας την αυθεντία στα πρώτα χρόνια της ανθρωπότητας. Στο χρονολογικό του έργο ανέλαβε να τακτοποιήσει τις διαφορές που παρουσιάζονταν μεταξύ του Ιουδαϊκού και του παγανιστικού ημερολογίου, και να τις «επιδιορθώσει» από μια αστρολογική διαφωνία όσον αφορά κάποια αστρονομικά σχεδιαγράμματα των αρχαίων Ελλήνων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που δεν άρεσε και σε πολλούς ήταν η τοποθέτηση του πολέμου της Τροίας 500 χρόνια αργότερα απ’ότι τοποθετούταν από τους ιστορικούς. Κάτι εξίσου ενδιαφέρον είναι η πίστη του πως στους αρχαίους ναούς κρύβονταν τα μυστικά του Σύμπαντος και πως μόνο κάποιος εκλεκτός σαν αυτόν μπορούσε να αποκαλύψει. Ο Ναός του Σολομώντα και η Αποκάλυψη Ο Νεύτων, πιστεύοντας παθιασμένα στη φιλοσοφία που είχε «χτίσει» γύρω απ’αυτόν το Ναό, έτρεφε την ελπίδα πως στη Δευτέρα παρουσία θα ξαναχτιζόταν, ενώ μέχρι τότε, μέσω αυτού του κώδικα που έκρυβε, θα γινόταν δυνατή η πρόβλεψη του τέλους του κόσμου. Το τέλος του κόσμου, η Αποκάλυψη, θα έδινε τη σειρά της στην επαναγέννηση του αγνού και αυθεντικού χριστιανισμού. Τελικά, σύμφωνα με ένα χειρόγραφο του Νεύτωνα που «βρέθηκε» στη βιβλιοθήκη της Ιερουσαλήμ, έπειτα από την αποκωδικοποίηση της Βίβλου ο ίδιος αποφάνθηκε πως βρήκε το χρόνο που θα τέλειωνε τούτος ο μάταιος κόσμος με την Αποκάλυψη... Αυτό το έτος, που δεν είναι και τόσο μακριά μας, είναι το 2060. Αρχαίοι Ναοί και ηλιακό σύστημα – Αναφορά στο Stonehenge The Newton Project Μέχρι σήμερα, έχει καταφέρει να δημοσιεύσει τα μισά περίπου από τα θεολογικά του κείμενα, όπως και διάφορες επιστημονικές σημειώσεις, ενώ ένα παρόμοιο αμερικάνικο πρόγραμμα έχει ήδη αρχίσει τη συγκέντρωση και τη δημοσίευση των αλχημικών κειμένων του. Το project αυτό, που στοχεύει στο να μπορεί να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία θέλει ο εκάστοτε ερευνητής ή ενδιαφερόμενος όσον αφορά το έργο του Νεύτωνα, δωρεάν, δεν αρκείται στην ψηφιοποίηση του έργου αυτού, αλλά σε μια πιό οργανωμένη δουλειά. Εκτός από την προσεκτική μεταφορά των χειρογράφων σε ηλεκτρονικής μορφής κείμενα, οι χρήστες έχουν την επιλογή να δουν και την κάθε προσθήκη, αφαίρεση ή άλλη αλλαγή που έγινε κατά τη μετατροπή από το χειρόγραφο στην ψηφιακή μορφή, ή απλά να διαβάσουν το κείμενο στην τελική του μορφή. Και οι δύο επιλογές, φυσικά, έχουν ενσωματωμένη τη δυνατότητα αναζήτησης λέξεων-κλειδιών στο έργο του Νεύτωνα, ενώ ένα ακόμη πολύ καλό στοιχείο είναι οι φωτογραφίες των αυθεντικών χειρογράφων που παρέχονται στους χρήστες, ώστε να γίνεται δυνατή η επαλήθευση της ακρίβειας και της πιστότητας των ψηφιακών κειμένων σε σχέση με τα χειρόγραφα. Η ιστοσελίδα που φιλοξενεί αυτό το εγχείρημα είναι η: http://www.ic.ac.uk/ Στοιχεία του Χαρακτήρα του Νεύτωνα - Επίλογος
Γενικά όμως, ήταν ένας χαμηλών τόνων στοχαστικός νέος και δε φαινόταν να τον συμπαθεί κανένας συμμαθητής του εκτός από τον John Wickins, ο οποίος παρ’ότι είναι κοινωνικά ισχυρότερος από το Νεύτωνα, φαίνεται να είχε γίνει κάτι σαν γραμματέας του. Άρχισαν να μοιράζονται ένα δωμάτιο (το μοιράστηκαν για 20 χρόνια, γεγονός που υποδεικνύει ότι πρέπει να ήρθαν αρκετά κοντά – πόσο κοντά είναι κάτι που δε γνωρίζουμε) αφού και οι δύο αποκαρδιώθηκαν για τους συμφοιτητές τους που έβαζαν την ευχαρίστηση πιό πάνω από τη δουλειά. Στην πραγματικότητα, η διάσταση μεταξύ του Νεύτωνα και των υπόλοιπων φοιτητών ήταν μεγαλύτερη απ’ότι θα ανέμενε κανείς. Όταν μάλιστα ο Νεύτωνας πρωτοέφτασε στο Cambridge, ταράχτηκε από τη νοοτροπία που είχαν οι συμφοιτητές του. Όπως διαπιστώνει ο καθηγητής του Imperial College, Rob Lliffe: «…ήταν λίγο αργότερα από την επιστροφή του Καρόλου Β’, ήταν περίοδος μεγάλης χαράς και μάλλον ο Νεύτων θα αποστρεφόταν τη συμπεριφορά των συμμαθητών του... έπιναν, την έπεφταν σε “κακές” νεαρές κοπέλες σε κοντινά χωριά…». Αυτή η απέχθεια απέναντι στους συμφοιτητές του ήταν που ώθησε το Νεύτωνα αργότερα να φτιάξει ένα δικό του σχέδιο για την εκπαίδευση της νεολαίας στα πανεπιστήμια... Από την άλλη όμως, το διάβασμα ήταν αυτό που τον κατέστησε έναν από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς στον κόσμο, έναν από τους μεγαλύτερους φυσικούς στον κόσμο, έναν από τους μεγαλύτερους αλχημιστές στον κόσμο και τελικά... έναν από τους μεγαλύτερους Μύστες στον κόσμο.
Πηγές: An interview on Newton's alchemy with historian Bill Newman Newton's Dark Secrets, Public Broadcasting Service Wikipedia globeandmail.com Canada’s National Newspaper Focus.gr Live-Pedia.gr ΒήμαScience - 10.07.2005 Newton: A Dark Heretic, Documentary (BBC) Mark House - Newton And Flamel On Star Regulus Of Antimony And Iron, www.alchemywebsite.com Archive.gr Νέα Παγκόσμια Τάξη – Η αθέατη όψη, σ.292-7 – Νεύτων: Οικονομολόγος και Αλχημιστής Γενική Θεωρία της Απασχόλησης του Τόκου και του Χρήματος, John Maynard Keynes Alchemy: Ancient and Modern, Herbert Stanley Redgrove, Abika.com The Foundations of Newtons Alchemy, Betty Jo Teeter Dobbs (Assistant Prof. of History at Northwestern University of Illinois), Cambridge University Press Isaac Newton, A Private scholar and a public servant, Cambridge University Library Microsoft Encarta The Newton Project - http://www.newtonproject.ic.ac.uk Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite
|
|
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική, ή κατά παράφραση, ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου της παρούσας ηλεκτρονικής σελίδας με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της δημιουργού και συγγραφέα. |